{"id":205,"date":"2022-12-30T09:21:26","date_gmt":"2022-12-30T08:21:26","guid":{"rendered":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/?p=205"},"modified":"2022-12-30T09:28:55","modified_gmt":"2022-12-30T08:28:55","slug":"joga-a-uklad-oddechowy-cz-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/?p=205","title":{"rendered":"Joga a uk\u0142ad oddechowy – cz. 2"},"content":{"rendered":"\n

Fizjologia oddychania: hipowentylacja i hiperwentylacja<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Hipowentylacja<\/strong> to stan niedoboru tlenu wskutek zatrzymania oddechu. Stan ten jest celem r\u00f3\u017cnych \u0107wicze\u0144 oddechowych hatha-jogi, zwi\u0119kszaj\u0105cych wydolno\u015b\u0107 oddechow\u0105, zw\u0142aszcza za\u015b techniki zwanej w jodze bhastrika pranyama, za\u015b w polskiej wersji j\u0119zykowej znanej jako miech, w kt\u00f3rej powietrze jest z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 wci\u0105gane do p\u0142uc i wypuszczane ze\u0144 jak w miechach kowalskich \u2013 st\u0105d nazwa. Jednak \u017cywio\u0142owa i energiczna praktyka miecha mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 problem przeciwny, a mianowicie hiperwentylacj\u0119, to za\u015b mo\u017ce paradoksalnie spowodowa\u0107 deficyt w dostawie tlenu do kom\u00f3rek OUN (O\u015brodkowego Uk\u0142adu Nerwowego), czyli do m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n

Hiperwentylacja<\/strong> to stan niepolegaj\u0105cy wbrew pozorom na zwi\u0119kszonej zawarto\u015bci tlenu t\u0119tniczego we krwi, lecz raczej na zmniejszonej zawarto\u015bci t\u0119tniczego dwutlenku w\u0119gla, co zw\u0119\u017ca niewielkie t\u0119tnice i t\u0119tniczki m\u00f3zgu i rdzenia kr\u0119gowego, a to mo\u017ce spowodowa\u0107 rozmaite skutki uboczne w postaci np.: zm\u0119czenia, dra\u017cliwo\u015bci, napad\u00f3w paniki, zawrot\u00f3w g\u0142owy, problem\u00f3w w koncentracji, omdlenia, a nawet \u015bmierci. Pocz\u0105tkuj\u0105cy adepci jogi stosuj\u0105cy oddech miecha zbyt intensywnie mog\u0105 odczu\u0107 niekt\u00f3re z niekorzystnych efekt\u00f3w hiperwentylacji, g\u0142ownie nadwra\u017cliwo\u015b\u0107, jednak je\u015bli b\u0119d\u0105 praktykowa\u0107 go systematycznie przez pewien czas, to ich kr\u0105\u017cenie m\u00f3zgowe stopniowo zaadaptuje si\u0119 do zmniejszonego poziomu dwutlenku w\u0119gla we krwi i b\u0119d\u0105 mogli zintensyfikowa\u0107 swoj\u0105 praktyk\u0119, w bezpieczny spos\u00f3b ciesz\u0105c si\u0119 z bystro\u015bci umys\u0142u i dobrego samopoczucia zwi\u0105zanego z wy\u017cszym poziomem tlenu we krwi.<\/p>\n\n\n\n


Podstawowe rodzaje oddychania<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do podstawowych rodzaj\u00f3w oddychania zaliczamy oddychanie:<\/p>\n\n\n\n

1) piersiowe<\/p>\n\n\n\n

2) paradoksalne<\/p>\n\n\n\n

3) brzuszne<\/p>\n\n\n\n

4) przeponowe<\/p>\n\n\n\n

1. Oddychanie piersiowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zwykle wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa typy tego oddychania \u2013 pierwszy to tzw. oddychanie piersiowe wzmacniaj\u0105ce, maj\u0105ce du\u017ce dobroczynne znaczenie w hatha-jodze. Drugi za\u015b to typ hamuj\u0105cy, kt\u00f3ry mo\u017ce spowodowa\u0107 fizyczne i umys\u0142owe problemy zdrowotne. Zajmijmy si\u0119 pierwszym z nich. O jego pozytywnym dzia\u0142aniu najlepiej mo\u017cna si\u0119 przekona\u0107, gdy w wygi\u0119ciu do ty\u0142u wykona si\u0119 wdech, co rozszerzy do maksimum klatk\u0119 piersiow\u0105. W zasadzie wyst\u0119puj\u0105ce w hatha-jodze wdychanie jak najwi\u0119kszej mo\u017cliwej ilo\u015bci powietrza jest \u015bwietnym \u0107wiczeniem klatki piersiowej, zw\u0142aszcza w takich pozycjach jak: pozycje stoj\u0105ce, kobra, przeponowo wspomagane wygi\u0119cie plec\u00f3w, pies z g\u0142ow\u0105 do g\u00f3ry, pozycje le\u017c\u0105ce na brzuchu, \u0142uk, koci grzbiet czy ryba. Na dobr\u0105 spraw\u0119 zawsze, kiedy nauczyciel poleci zaczerpni\u0119cie maksymalnego wdechu, mo\u017ce to oznacza\u0107 po\u0142o\u017cenie wi\u0119kszego nacisku na wzmocnione oddychanie piersiowe, gdzie naturalnym ruchem ma by\u0107 wypchni\u0119cie klatki piersiowej do przodu (szczeg\u00f3lnie w pozycjach z wygi\u0119ciem do ty\u0142u).<\/p>\n\n\n\n

Hamuj\u0105cy typ oddychania piersiowego oznacza szybkie, p\u0142ytkie i nieregularne oddechy. Przewa\u017cnie zwi\u0105zany jest ze stresem i napi\u0119ciem. Dobrze ten typ oddychania mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w pozycji relaksacyjnej trupa czy nieboszczyka (Savasana<\/em>), gdy, b\u0119d\u0105c w le\u017ceniu, k\u0142adziemy lew\u0105 r\u0119k\u0119 na brzuchu, kt\u00f3ry si\u0119 porusza, praw\u0105 za\u015b na klatce piersiowej, kt\u00f3ra pozostaje nieruchoma. Nast\u0119pnie odwracamy spos\u00f3b oddychania i zatrzymujemy oddech brzuszny, pozwalaj\u0105c na oddech piersiowy. Jest to tak nienaturalne, \u017ce wielu uczni\u00f3w nie b\u0119dzie w stanie tego wykona\u0107. Takie oddychanie nadmiernie pobudza wsp\u00f3\u0142czulny uk\u0142ad nerwowy, utrzymuj\u0105c na wysokim poziomie rytm serca czy ci\u015bnienie krwi, powoduj\u0105c problemy z trawieniem i wydalaniem, d\u0142onie za\u015b czyni\u0105c zimnymi i lepkimi. Wzmocnione oddychanie piersiowe w hatha-jodze najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje podczas intensywnie wykonywanych powita\u0144 s\u0142o\u0144ca (Surma namaskar<\/em>) i innych pozycji obci\u0105\u017caj\u0105cych uk\u0142ad oddechowy i serce, takich jak: tr\u00f3jk\u0105t (Trikonasana<\/em>) czy pozycje wykroczne jak Utthita hasta padasana<\/em> b\u0105d\u017a inne asany stoj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

2. Oddychanie paradoksalne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ekstremalnie wzmocnione oddychanie piersiowe, wyst\u0119puj\u0105ce np. w sytuacjach du\u017cego szoku czy znacznego niepokoju, to w\u0142a\u015bnie oddychanie paradoksalne. W jodze mamy z nim do czynienia najcz\u0119\u015bciej w pozycjach stoj\u0105cych i siedz\u0105cych, najrzadziej za\u015b w pozycji relaksacyjnej trupa (Savasana<\/em>). W tym rodzaju oddychania praca mi\u0119\u015bni brzucha i mi\u0119\u015bni mi\u0119dzy\u017cebrowych ulega odwr\u00f3ceniu, brzuch zamiast za zewn\u0105trz porusza si\u0119 do \u015brodka, za\u015b mi\u0119\u015bnie mi\u0119dzy\u017cebrowe powi\u0119kszaj\u0105 i unosz\u0105 klatk\u0119 piersiow\u0105, podnosz\u0105c narz\u0105dy wewn\u0119trzne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

3. Oddychanie brzuszne<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ten typ oddychania jest jednym z najbardziej naturalnych. Wyst\u0119puje w takich asanach jak pozycja trupa (Savasana<\/em>), gdzie przepona jest aktywna zar\u00f3wno podczas wdechu, jak i wydechu. Dzia\u0142anie mi\u0119\u015bni mi\u0119dzy\u017cebrowych ma na celu jedynie ustabilizowanie klatki piersiowej, za\u015b mi\u0119\u015bnie brzucha pozostaj\u0105 maksymalnie odpr\u0119\u017cone. Ale oddychanie brzuszne wyst\u0119puje tak\u017ce w pozycjach siedz\u0105cych i odwr\u00f3conych, z tym, \u017ce w tych pierwszych mo\u017cemy wybiera\u0107, czy chcemy zrobi\u0107 wydech aktywny (jak to robimy w wielu \u0107wiczeniach oddechowych jogi i podnoszeniu ci\u0119\u017car\u00f3w) czy w spos\u00f3b pasywny, po prostu rozlu\u017aniaj\u0105c si\u0119, np. wtedy, gdy wzdychamy. Najbardziej typowymi brzusznymi \u0107wiczeniami oddechowymi s\u0105: oddech miecha (bhastrika<\/em>) i kapalabhati<\/em>. Pierwsze z nich, czyli bhastrika<\/em>, oparta jest na dzia\u0142aniu miech\u00f3w kowalskich, gdzie \u2013 jak ju\u017c powiedzieli\u015bmy wcze\u015bniej \u2013 wdechy i wydechy s\u0105 szybkie i energiczne. W kapalabhati<\/em> za\u015b wdechy s\u0105 pasywne, a wydechy mocne i energiczne, po nich za\u015b wyst\u0119puje chwila zatrzymania. W oddechu miecha przepona wci\u0105ga powietrze do p\u0142uc, a mi\u0119\u015bnie brzucha zmuszaj\u0105 je do wydostania si\u0119 za zewn\u0105trz. Z oddechem miecha nie nale\u017cy przesadza\u0107. Dotyczy to zw\u0142aszcza poczatkuj\u0105cych, kt\u00f3rzy cz\u0119sto maj\u0105 problem z koordynacj\u0105 dzia\u0142ania przepony i mi\u0119\u015bni brzucha bez powodowania oddychania piersiowego czy paradoksalnego. W kapalabhati<\/em> jest podobnie jak w bhastrice z tym, \u017ce tutaj adept musi wykona\u0107 \u201ewewn\u0119trzne stukni\u0119cie\u201d za pomoc\u0105 mi\u0119\u015bni brzucha, a wynikaj\u0105ca z tego presja ma spowodowa\u0107 ostry wydech. Kapalabhati<\/em> nale\u017cy do jednego z sze\u015bciu klasycznych \u0107wicze\u0144 oczyszczaj\u0105cych w hatha-jodze i jest niezwykle efektywne w zmniejszaniu t\u0119tniczego poziomu dwutlenku w\u0119gla w ni\u017cszych segmentach p\u0142uc. Tak jak oddech miecha kapalabhati<\/em> energetyzuje, wyzwala si\u0142\u0119 i wytrzyma\u0142o\u015b\u0107. Ponadto uczy koordynacji pracy mi\u0119\u015bni brzucha dla zr\u0119cznego ich u\u017cycia w innych \u0107wiczeniach jak: Agni sara<\/em> (specjalne techniki u\u017cywania mi\u0119\u015bni brzucha), udiyana bandha<\/em> (unoszenie brzucha poprzez odpowiednie zaciski) czy nauli<\/em> (proces oczyszczaj\u0105cy). Obie techniki (bhastrika<\/em> i kapalabhati<\/em>) s\u0105 wysoce energetyczne, uaktywniaj\u0105 silnie mi\u0119snie brzucha i jego narz\u0105dy, wprawiaj\u0105 ucznia w og\u00f3lne poczucie o\u017cywienia i rado\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

4. Oddychanie przeponowe<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poza joginami tak\u017ce mistrzowie sztuk walki, muzycy, aktorzy i m\u00f3wcy publiczni znaj\u0105 i stosuj\u0105 oddychanie przeponowe. Oddychanie przeponowe i piersiowo-przeponowe jest idealnym kompromisem mi\u0119dzy oddychaniem brzusznym lub brzuszno-przeponowym, gdzie uwaga skierowana jest na obszar dolnego brzucha (jak w medytacji), a oddychaniem piersiowym czy inaczej paradoksalnym, gdzie uwaga skoncentrowana jest w obszarze g\u00f3rnej klatki piersiowej (uczucie przeciwne medytacji, czyli nadmierna ekscytacja i niepok\u00f3j). Oddychanie przeponowe to r\u00f3wnie\u017c najbardziej naturalna forma oddychania w \u017cyciu codziennym, kiedy konieczna jest mobilizacja fizyczna lub umys\u0142owa. W \u0107wiczeniach jogi wymagaj\u0105cych wzmo\u017conego napi\u0119cia mi\u0119\u015bni brzucha tego rodzaju oddychanie mo\u017ce przynie\u015b\u0107 nieocenion\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i kontrol\u0119, znacznie bardziej intensywn\u0105 ni\u017c jakikolwiek inny rodzaj oddychania. Do \u0107wiczenia oddychania przeponowego mo\u017cna przybra\u0107 r\u00f3\u017cne pozycje takie jak: pozycja trupa, krokodyla, pozycja siedz\u0105ca. W tym celu mo\u017cna te\u017c u\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju woreczk\u00f3w obci\u0105\u017caj\u0105cych, co pomo\u017ce wzmocni\u0107 i lepiej pozna\u0107 prac\u0119 przepony, mi\u0119\u015bni mi\u0119dzy\u017cebrowych i brzucha, czy te\u017c zastosowa\u0107 nadi sodhane pranayame<\/em> (technik\u0119 oddychania nozdrzami w spos\u00f3b naprzemienny, czyli tzw. oddech naprzemienny).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Medyczne i psychologiczne ostrze\u017cenia dotycz\u0105ce technik oddechowych stosowanych w jodze<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Z g\u0142\u0119bokich do\u015bwiadcze\u0144 adept\u00f3w jogi dotycz\u0105cych technik oddechowych wynika niezbicie, \u017ce rytm i zapis naszego oddechu (spos\u00f3b, w jaki oddychamy) wp\u0142ywa na ca\u0142e nasze cia\u0142o, jego funkcje i poszczeg\u00f3lne uk\u0142ady. Oddech pokazuje wszystko to, co jest zapisane w naszym umy\u015ble, niezale\u017cnie od tego, czy s\u0105 to emocje pozytywne (\u017cyczliwo\u015b\u0107, harmonia, poczucie szcz\u0119\u015bcia) czy emocje negatywne (wrogo\u015b\u0107, chaos, przygn\u0119bienie). Skutkami ubocznymi sposobu oddychania mog\u0105 by\u0107 np.: niestabilno\u015b\u0107 emocjonalna lub nerwowe rozdra\u017cnienie, a nawet asymetryczno\u015b\u0107 w fizycznym rozwoju prawej i lewej po\u0142owy cia\u0142a. Szczeg\u00f3lnie niebezpieczne s\u0105 problemy, kt\u00f3re mog\u0105 w przysz\u0142o\u015bci pojawi\u0107 si\u0119 u praktykuj\u0105cego, a kt\u00f3re nie wysy\u0142aj\u0105 tradycyjnych sygna\u0142\u00f3w ostrzegawczych. W \u017cyciu codziennym w naszej praktyce asan, trzymaniu diety czy przy zwyk\u0142ych czynno\u015bciach dnia polegamy g\u0142\u00f3wnie na naszych zmys\u0142ach, kt\u00f3re informuj\u0105 nas, \u017ce pope\u0142niamy b\u0142\u0105d lub robimy co\u015b, co jest niewskazane. Z \u0107wiczeniami oddechowymi jest inaczej. W tej dziedzinie mamy do czynienia z aspektami nieu\u015bwiadomionymi czy pod\u015bwiadomymi, kt\u00f3rych nasze zmys\u0142y cz\u0119sto nie s\u0105 zdolne zarejestrowa\u0107, mimo \u017ce nadal mog\u0105 one mie\u0107 wp\u0142yw na nasze cia\u0142o. Z tego wzgl\u0119du wszelkie zaawansowane \u0107wiczenia energetyczne czy umys\u0142owe powinny by\u0107 podejmowane wy\u0142\u0105cznie przez odpowiednio przygotowane do tego osoby. Takie przygotowanie oraz prowadzenie \u017cycia zr\u00f3wnowa\u017conego, wype\u0142nionego dobrymi my\u015blami, pozytywnymi uczuciami i owocnym dzia\u0142aniem, sprawi\u0105, \u017ce \u0107wiczenia oddechowe jogi b\u0119d\u0105 mia\u0142y moc wyzwalania pot\u0119\u017cnych i bardziej pozytywnych korzy\u015bci ni\u017c jakakolwiek inna praktyka hatha-jogi.   <\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/p>\n\n\n\n

1. H. David Coulter \u201eAnatomia Hatha Jogi Podr\u0119cznik dla uczni\u00f3w, nauczycieli i praktykuj\u0105cych\u201d<\/p>\n\n\n\n

2. B.K.S. Iyengar \u201e\u015awiat\u0142o jogi\u201d       <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u0141ukasz Jarski<\/strong> \u2013 maj\u0105c 15 lat, wyjecha\u0142em na wyjazd wakacyjny z jog\u0105 do Jurgowa, gdzie zaj\u0119cia prowadzi\u0142 Leszek Mioduchowski. Wtedy, b\u0119d\u0105c nastolatkiem, jeszcze nie my\u015bla\u0142em, \u017ce joga stanie si\u0119 najpierw moj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 pasj\u0105, a potem \u015bcie\u017ck\u0105 \u017cyciow\u0105 i prac\u0105, na kt\u00f3rej jestem ju\u017c od ponad 20 lat. Moimi nauczycielami byli: Adam Bielewicz, Przemek Nadolny, Pawe\u0142 Makal, Marek Miga\u0142a, Teresa Blizi\u0144ska, Robert \u015acibid\u0142o, Jola Pankowska, Iwona Pacho\u0144ska, Marcin Kawa, Adam Ramotowski, Joanna Jedynak. Szkoli\u0142em si\u0119 na warsztatach u wielu nauczycieli z Polski i zagranicy, m.in. u: Faega Birii (Francja), Gabrielli Giubilaro (W\u0142ochy), Ewy Wardza\u0142y, Konrada Kocota, Carrie Owerko (USA), Romka Grzeszykowskiego, Jurka Jaguckiego, Sharata Arory (Indie) czy Jaki Nett (USA). Ponadto studiowa\u0142em fizjoterapi\u0119 i psychologi\u0119, a tak\u017ce uczy\u0142em si\u0119 w dwuletniej szko\u0142y masa\u017cu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fizjologia oddychania: hipowentylacja i hiperwentylacja Hipowentylacja to stan niedoboru tlenu wskutek zatrzymania oddechu. Stan ten jest celem r\u00f3\u017cnych \u0107wicze\u0144 oddechowych hatha-jogi, zwi\u0119kszaj\u0105cych wydolno\u015b\u0107 oddechow\u0105, zw\u0142aszcza za\u015b techniki zwanej w jodze bhastrika pranyama, za\u015b w polskiej wersji j\u0119zykowej znanej jako miech, w kt\u00f3rej powietrze jest z du\u017c\u0105 si\u0142\u0105 wci\u0105gane do p\u0142uc i wypuszczane ze\u0144 jak w … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":209,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15,13],"tags":[],"class_list":["post-205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=205"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/205\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":213,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/205\/revisions\/213"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jogawfirmie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}